Bebeklerde Zeka Geriliği Nasıl Anlaşılır?

Bebeklerde zeka geriliği, anne ve babaların bebeklerindeki gelişim problemlerini gözlemlemeleri sonucunda doktor kontrolüne gitmeleri ile kolay bir şekilde tespit edilebilmektedir.

1990’larda Amerikan Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri tarafından verilen istatistiklere göre, genel nüfusun yüzde 2,5 ila 3’ünde zeka geriliği görülmektedir.

Zeka geriliği çocuklukta veya ergenlik döneminde 18 yaşından önce belirtiler göstermeye başlar. Çoğu bireyde yetişkinlik boyunca devam eder. Bir bireyin ortalamanın çok altında bir entelektüel işlevsellik düzeyine ve iki veya daha fazla uyumsal beceri alanında önemli sınırlamalara sahip olması durumunda zihinsel gerilik teşhisi konulmaktadır.

Entelektüel işlevsellik düzeyi; akıl yaşı (zeka bölümü veya IQ) açısından akıl yürütme yeteneğini ölçen standart testlerle tanımlanır. Zeka geriliği, IQ puanının 70 ila 75’in altında olması olarak tanımlanır.

Uyum becerileri, günlük yaşam için ihtiyaç duyulan becerilerdir. Bu beceriler arasında dil (iletişim) üretme ve anlama becerisi; evde yaşama becerileri; topluluk kaynaklarının kullanımı; sağlık, güvenlik, boş zaman, öz bakım ve sosyal beceriler; öz-yönelim; işlevsel akademik beceriler (okuma, yazma ve aritmetik); ve çalışma becerileri yer almaktadır.

Bebeklerde Zeka Geriliği Belirtileri

Genel olarak, zihinsel engelli çocuklar, yürüme ve konuşma gibi gelişimsel dönüm noktalarına genel popülasyondan çok daha sonra ulaşırlar. Bebeklerde zeka geriliği belirtileri doğumda veya daha sonra çocuklukta ortaya çıkabilir. Başlangıç ​​zamanı, bu duruma sebep olan şüpheli nedene bağlıdır.

Bazı hafif zeka geriliği vakaları, çocuk anaokuluna başlamadan önce teşhis edilmez. Bu çocuklar tipik olarak sosyal, iletişim ve işlevsel akademik becerilerde zorluklar yaşarlar. Ensefalit veya menenjit gibi nörolojik bir bozukluğu veya hastalığı olan çocuklar, aniden bilişsel bozukluk ve uyum güçlükleri belirtileri göstermeye başlayabilir.

Zihinsel geriliğin şiddeti de kişiden kişiye göre değişir. Dört farklı zeka geriliği derecesi vardır: hafif, orta, şiddetli ve yüksek şiddetli. Bu kategoriler, bireyin işlevsellik düzeyine dayanarak belirlenmektedir.

Durumun tespit edilebilmesi için doktor kontrolünde wisc-r zeka testi ya da Stanford-binet zeka testi uygulanır ve çoğun yanıtlarına/tepkilerine bakılır.

bebeklerde-zeka-geriligi

Hafif Zeka Geriliği

Zihinsel engelli nüfusun yaklaşık yüzde 85’i hafif düzeyde engelli kategorisindedir. IQ puanları 50 – 75 değer aralığı arasında farklılaşmaktadır ve genellikle 6. sınıf seviyesine kadar akademik beceriler kazanabilirler. Eğitim ile kendilerini geliştirerek kendi kendilerine yeterli hale gelebilirler ve bazı bireyler topluluk ve sosyal destekle bağımsız olarak yaşayabilirler.

Orta Düzeyde Zeka Geriliği

Zihinsel engelli popülasyonun yaklaşık % 10’u orta derecede engelli olarak kabul edilir. Orta düzeyde zeka geriliği olan bireylerin IQ puanları 35 – 55 arasında değişmektedir. İş ve öz bakım görevlerini orta düzeyde gözetim altında gerçekleştirebilirler. Genellikle çocuklukta iletişim becerileri kazanırlar ve özel eğitim merkezleri gibi denetimli bir ortamda topluluk içinde başarılı bir şekilde yaşayabilir ve işlev görebilirler.

Şiddetli Zeka Geriliği

Zihinsel engelli nüfusun yaklaşık yüzde 3 ila 4’ü ciddi derecede zeka geriliği problemine sahiptir. Ağır belirtiler gösteren bireylerin IQ puanları 20 ila 40 arasındadır. Çok temel öz bakım becerilerinde ve bazı iletişim becerilerinde ustalaşabilirler.

Yüksek Şiddetli Zeka Geriliği

Zihinsel engelli nüfusun sadece yüzde 1 ila 2’si ileri derecede zeka geriliği grubunda yer alır. İleri derecede zeka geriliği olan bireylerin IQ puanları 20-25’in altındadır. Uygun eğitim ile kendi öz bakımlarını yapabilir ve basit iletişim becerileri geliştirebilirler. Öğrenmelerinin gecikmesine genellikle eşlik eden bir nörolojik bozukluk neden olur. Hayatları boyunca yüksek düzeyde bakıma ihtiyaç duyarlar.

Bebeklerde Zeka Geriliği Sebepleri

Bebeklerde zeka geriliği sebepleri;

  • Doğum öncesi hastalıklar
  • Çocukluk dönemi travmaları
  • Genetik
  • Çevresel faktörlerden kaynaklanabilir.

Doğum Öncesi Hastalıklar

Fetal alkol sendromu; gebeliğin ilk on iki haftasında (1. trimester) annenin aşırı alkol alımından kaynaklanır. Bazı araştırmalar, hamilelik sırasında az miktarda alkol kullanımının bile çocuklarda öğrenme güçlüğüne neden olabileceğini göstermiştir. Hamilelik sırasında uyuşturucu kullanımı ve sigara içmek de zeka geriliği ile ilişkilendirilmiştir.

Maternal enfeksiyonlar ve glandüler bozukluklar, kızamıkçık, toksoplazmoz ve sitomegalovirüs enfeksiyonu gibi hastalıklar zeka geriliğine neden olabilir. Annede yüksek tansiyon (hipertansiyon) veya kan zehirlenmesi (toksimi) olduğunda, fetüse giden oksijen akışı azalabilir, bu da beyin hasarına ve zeka geriliğine neden olabilir.

Baş, beyin ve merkezi sinir sisteminde fiziksel şekil bozukluklarına neden olan doğum kusurları sıklıkla zeka geriliğine neden olur. Örneğin nöral tüp defekti, omuriliği oluşturan nöral tüpün tamamen kapanmadığı bir doğum kusurudur. Bu kusur, çocukların beyinde beyin omurilik sıvısı birikmesine (hidrosefali) neden olabilir. Beyin hidrosefalisine baskı yaparak öğrenme bozukluğuna neden olabilir.

Çocukluk Dönemi Travmaları

Hipertiroidi, boğmaca, su çiçeği, kızamık ve Hib hastalığı (bakteriyel bir enfeksiyon) zamanında tedavi edilmezse zeka geriliğine neden olabilir.

Beyni kaplayan zarın enfeksiyonu (menenjit) veya beynin kendsinin iltihaplanması (ensefalit) başta ödeme neden olur ve bu da beyin hasarına ve zeka geriliğine neden olabilir.

Kafaya bir darbe veya şiddetli bir sarsıntının neden olduğu travmatik beyin hasarı da çocuklarda beyin hasarına ve zeka geriliğine neden olabilir.

Genetik

Zeka geriliğinin yaklaşık yüzde 5’i kalıtsal faktörlerden kaynaklanır. Zihinsel geriliğe, frajil X sendromu gibi genlerin kalıtsal bir anormalliği neden olabilir. Cinsiyeti belirleyen kromozomdaki bir kusur olan X kromozomu, zeka geriliğinin en yaygın kalıtsal nedenidir.

Fenilketonüri (PKU) gibi tek gen kusurları ve diğer doğuştan gelen metabolizma bozuklukları da erken tespit edilip tedavi edilmezlerse zeka geriliğine neden olabilir. Genetik gelişimdeki bir kaza veya mutasyon da zeka geriliğine neden olabilir. Bu tür kazaların örnekleri, ekstra bir kromozom 18 (trizomi 18) ve Down sendromunun gelişmesidir. Down sendromu, 21. kromozomun gelişimindeki bir anormallikten kaynaklanır. Zihinsel geriliğin en sık görülen genetik nedenidir.

Çevresel Faktörler

Normal gelişim için gerekli zihinsel ve fiziksel uyarım sağlanmayan ve ihmal edilen bebeklerde zeka geriliği ve geri dönüşü olmayan öğrenme bozuklukları ortaya çıkabilir.

Yoksulluk içinde yaşayan ve yetersiz beslenme, sağlıksız yaşam koşulları ve uygunsuz veya yetersiz tıbbi bakımdan muzdarip çocuklar daha yüksek risk altındadır.

Kurşun gibi bazı kimyasal maddelere maruz kalmak da zeka geriliğine neden olabilir. Bazı çocuklar eski binalarda bulunan ve dökülen kurşun bazlı boyayı yiyerek kurşun zehirlenmesi geçirebilmektedir.

YORUMLAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

FAQ

Zeka geriliği doğumdan sonra tespit edilebilmektedir. İlk belirtiler gelişim problemlerinin olması ve çocukluk dönemindeki öğrenme problemlerinde ortaya çıkabilir.

18 yaşından önce iletişim ve öğrenme problemi yaşayan çocuklarda zeka geriliği için doktora danışmalısınız.

Bebeklerin düzenli olarak aile sağlığı merkezlerinde görev alan ebe hemşirelerce boy ve kilo ölçümü değerlendirilir. Gelişim problemleri bu yolla fark edilebilir.

Gebelik sürecinde sağlıklı beslenmeye dikkat edilmeli, tüm zararlı alışkanlıklardan uzak durulmalıdır. Alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi maddelerin vücuda girmesi en büyük zeka geriliği sebeplerindedir.

%d blogcu bunu beğendi: